Hang aan de lippen van ouderen

Met een bos bloemen in hun armen bellen buurvrouw Ria en haar kleindochtertje Delphine aan. Ze zijn met de hele familie een weekend naar zee geweest en ik heb ondertussen voor hond Georges gezorgd. Ik nodig hen uit voor een kop thee. In haar schattige peuterwoordenschat vertelt Delphine wat ze ‘aan ‘t zeetje’ allemaal heeft beleefd. ‘En toen,… en toen…’ Ik luister er graag naar. Niet alleen krijg ik een beeld van hun weekend, ik ontdek wie Delphine in wezen is en waar ze van houdt (glijbanen, rugzakken en kniekousen met hele grote strikken!)

Onze verhalen zeggen wie we zijn, waar we voor staan en waar we van houden. Door onze verhalen onderscheiden we ons van anderen en ervaren we onze eigen identiteit. Onze verhalen geven richting aan ons leven. Zonder verhaal geen herkomst, geen heden en geen toekomst.

 

Zonder verhaal geen herkomst, geen heden, geen toekomst.

 

Hoe ouder we worden hoe groter dat verleden, en hoe kleiner de toekomst. Onze ervaringen delen met anderen geeft dan zin en zorgt ervoor dat we ons verhaal telkens opnieuw in een ander perspectief kunnen plaatsen. Het bevestigt onze identiteit. Zonder dit delen kunnen al snel gevoelens van eenzaamheid, zinloosheid of depressie optreden. En dat komt bij ouderen helaas vaak voor.

Ouderen hebben enorm veel ervaringen opgedaan. Hun verhalen zijn doorleefd. Ze zijn ervaren vertellers en zij kunnen ons een samenhangend verhaal voorschotelen met boeiende levenslijnen en wijsheden en levenslessen waar we zelf iets aan hebben.
Waarom hangen we dan eerder aan de lippen van een kleine uk dan van een oudere?

De praktijk leert ons dat ouderen het vertellen soms zijn afgeleerd. Misschien komen ze uit een familie waar alles binnenskamers moest blijven. Misschien hebben ze vaak ervaren dat er toch niet naar hen geluisterd werd. Of ze menen alles vergeten te zijn. Maar dat betekent niet dat ze geen nood hebben om hun verhalen te delen met anderen. Ze zijn immers mens mét hun verhaal. Als ze hun verhaal kunnen delen worden ze erkend en herkend. Zo voelen ze zich verbonden en waardevol.
Ze hebben tools nodig om hun herinneringen wakker te maken en hun verhalen te kunnen vertellen.

Ontdek deze tools hier:

  • Een luisterend oor: de belangrijkste tool ben je zelf. Toon je cliënt dat je graag naar hem luistert. Kijk hem aan. Buig je lichtjes naar hem toe. Knik af en toe. Maak met je mimiek duidelijk dat je naar zijn verhaal luistert.
  • Open vragen: stel vragen waaruit blijkt dat je geïnteresseerd bent. Zorg ervoor dat het geen ja/nee-vragen zijn, maar vragen die een verhaal kunnen oproepen. Bv. Wat was het eerste dat je zag als je ’s morgens wakker werd? Wat was het eerste dat je hoorde? Wat rook je? Wat dacht je toen? Wat deed je? Wat gebeurde er daarna? Wie was erbij? Wat kreeg je als ontbijt? Wie zorgde daarvoor? Hoe voelde je je daarbij? …
  • Foto’s: gebruik foto’s om herinneringen wakker te maken. Dit kunnen foto’s zijn uit de tijd waarover je wil laten vertellen. Op de WiebelWoorden- facebookpagina vind je elke donderdag een foto die je hiervoor kan gebruiken. Je kan ook vertrekken vanuit foto’s van de cliënt zelf. Stel weer vragen: wat zie je? Welke herinnering roept deze foto op? Wat gebeurde er toen? Wie was erbij? Wat zag, hoorde, rook, voelde, proefde je? Hoe voelde je je?…
  • Voorwerpen: breng voorwerpen uit de tijd waarover je wil laten vertellen mee. Laat de cliënt ze betasten, eraan ruiken, ernaar luisteren,… Laat hem een voorwerp eventueel opnieuw gebruiken. Stel vragen: Wanneer gebruikte je dit? Wat deed je er juist mee? Hoe voelde je je als je dat deed? Met wie deed je het? Wat vond je er praktisch aan? Wat vond je er moeilijk aan?…

De juiste voorwerpen zijn niet altijd gemakkelijk te vinden. Daarom stelde Hilde Dewael van Dementie@home reminiscentiekoffers samen rond verschillende thema’s die je voor een week kan huren. Er zijn koffers rond thema’s als schoenen poetsen, wassen, strijken, hoeden, inmaken, doop, rouwen en afscheid,…

  • De WiebelWoorden-methodiek: ontdek onze methodiek en tools voor het opsporen van en werken met levensverhalen  in de zorg tijdens de ervaringsgerichte workshop ‘Levensverhalen in de zorg’.  Je leert verhalen ontdekken, bewaren en gebruiken tijdens de dagelijkse werkingen. Er is tijd om ideeën uit te wisselen. Hilde Dewael zal aanwezig zijn en enkele van haar reminiscentiekoffers voorstellen. En misschien win je wel een reminiscentiekoffer (huur voor een week) van Dementie@home, want een wordt onder de aanwezigen verloot!!!

Welke tools gebruikte jij al om cliënten aan het vertellen te krijgen? Deel je ervaringen in een reactie!

 

FacebooktwitterlinkedinFacebooktwitterlinkedin

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *