De waarheid en niets dan de waarheid

Vorige week kwam Griet Op de Beeck naar aanleiding van haar nieuwe boek, Het beste wat we hebben ‘uit de kast’ met haar incestverleden. Mensen reageren hier heel verschillend op. Sommigen vinden het moedig dat ze haar verhaal deelt. Anderen doen het af als larie . ‘Ze herinnert het zich niet eens echt,’ zeggen ze, ‘Hoe kunnen we dan geloven dat het de waarheid is?’ Nog anderen noemen het een reclamestunt voor haar boek.

Zelf vind ik haar moedig. Ze vertelt haar waarheid, zoals ook de cursisten in  onze workshops hun waarheid vertellen of neerschrijven.Wie zijn verhaal schrijft doet dit vanuit de persoon die hij nu is, met zijn ervaringen, zijn zienswijze, zijn herinneringen.

Ons geheugen is een rommelhok. Stukken verhalen liggen erin opgeslagen, vaak onvolledig of door het verstrijken van de tijd vervormd. Kijk naar ooggetuigen bij een misdaad. Twee mensen die dezelfde feiten hebben gezien, leggen vaak heel andere verklaringen af. Allebei zijn ze overtuigd van hun waarheid.

Het gaat niet alleen om chronologische en feitelijke nauwkeurigheid, maar om authenticiteit.

 

In ons levensverhaal willen we ons leven zo waarheidsgetrouw en oprecht mogelijk tonen, maar omdat er hoe dan ook hiaten zijn, kunnen we niet anders dan die opvullen met (half)verzonnen vermoedens. Vaak schrijven of vertellen we ons verhaal voor anderen. Opdat deze niet halverwege zouden afhaken, willen we er iets ‘literairs’ van maken. Om de leesbaarheid te bevorderen kan fantasie nodig zijn. Daarbij komt nog dat we bepaalde stukken van ons leven niet willen of kunnen delen en dus achterwege zullen laten.

Gelukkig gaat het bij een levensverhaal niet alleen om chronologische en feitelijke nauwkeurigheid, maar om authenticiteit. Heeft wat er staat iets te betekenen? Zegt het wat de schrijver of verteller denkt of voelt? Er zijn misschien twee waarheden: de feitelijke en de gevoelsmatige. Bij elk levensverhaal gaat het uiteindelijk om een wisselwerking tussen fictie en realiteit, ook waar het andere personen betreft die in jouw verhaal voorkomen.

‘De ideale autobiografie is niet de meest waarheidsgetrouwe, maar de meest karakteristieke,’ schreef Goethe. In onze herinnering vormen we de buitenwereld naar onze eigen inzichten. Dit maakt ons verhaal. Het gaat om het artistieke. En daarbij kunnen we ons ‘artistieke vrijheid’ permitteren.

Eric De Kuyper zegt: ‘Een autobiografie is een getuigenis’ en Kristien Hemmerechts omschrijft het als ‘leven geven aan gedachten’.

Over de waarheid van een getuigenis of gedachten kunnen we niet discussiëren. Er is geen waarheid. Alles is waarheid.

Toch is het mogelijk dat mensen aan wie je jouw verhaal laat lezen wel met je in discussie willen gaan. Misschien omdat ze hun leven met je delen en jouw waarheid niet strookt met die van hen. Of omdat ze deel van je verhaal uitmaken en je hen anders afschildert dan ze graag zouden willen. Of omdat je net als Griet Op de Beeck een pijnlijk verhaal deelt. Mensen ontkennen pijn liever. Omdat Op de Beeck  een publiek figuur is, krijgt ze soms heel harde reacties, maar ook als jij met jouw waarheid, jouw verhaal naar buiten komt, kunnen mensen heel verschillend reageren.

Toch heb je recht op jouw waarheid. Ze neerschrijven kan helend zijn. Laat je dus vooral niet afschrikken.

Mensen reageren misschien anders op je verhaal dan je verwacht. Hoe ga je daarmee om?

FacebooktwitterlinkedinFacebooktwitterlinkedin

Submit a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *